Historia parafii i kościoła
Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Podolu-Górowej należy do miejsc, w których historia wiary, drewniana architektura i lokalna pamięć tworzą jedną opowieść. Zabytkowy kościół parafialny jest dziś jednym z cennych obiektów Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce.
Najważniejsze daty
- Powstanie miejscowej parafii, związane z fundacją rodu Drużynitów.
- Uposażenie parafii przez Stanisława, Andrzeja i Jana de Słupcza.
- Budowa obecnego, gotyckiego kościoła drewnianego.
- Konsekracja świątyni.
- Przebudowy i odnowienia kościoła, w tym dobudowanie barokowej wieży.
- Budowa wolno stojącej dzwonnicy oraz muru otaczającego kościół.
- Wpis kościoła do rejestru zabytków oraz konserwacja odkrytej polichromii.
Początki wspólnoty
Początki parafii sięgają XIV wieku. Według zachowanych informacji powstała ona między 1358 a 1373 rokiem, gdy okolica funkcjonowała jeszcze pod nazwą Stara Przydonica. W kolejnych latach parafia została uposażona, co pozwoliło jej trwale wpisać się w życie mieszkańców tej części Sądecczyzny.
Obecny kościół zbudowano na początku XVI wieku. To drewniana świątynia o gotyckim rodowodzie, wielokrotnie odnawiana i dostosowywana do potrzeb wspólnoty. Szczególnie widocznym śladem późniejszych prac jest barokowa wieża, która nadaje bryle kościoła charakterystyczny wygląd.
Architektura
Kościół tworzą nawa oraz trójbocznie zamknięte prezbiterium o konstrukcji zrębowej. Od frontu znajduje się wieża o konstrukcji słupowej, z pochylonymi ścianami i baniastym hełmem z latarnią. Zewnętrzne ściany są oszalowane, a całość nakrywają strome dachy dwuspadowe.
Wnętrze przykryte jest płaskimi stropami. Zachowały się w nim cenne elementy dawnego wystroju, w tym renesansowa polichromia z 1542 roku, odsłonięta i poddana konserwacji w XX wieku.
Wyposażenie
Sercem wnętrza jest manierystyczny ołtarz główny z drugiej połowy XVI wieku. W świątyni znajdują się również barokowe ołtarze boczne, późnogotycka kamienna chrzcielnica, ambona z XVII wieku, zabytkowe obrazy i rzeźby oraz płyta nagrobna Jadwigi Posadowskiej z 1578 roku.
Dzwonnica i otoczenie
Przy kościele stoi wolno stojąca, kamienna dzwonnica zbudowana w 1955 roku. W murze otaczającym świątynię umieszczono także zabytkowy pomnik nagrobny nieznanego duchownego oraz figurę św. Jana Nepomucena.